sjonkritmeesterjournalist

Ik duid de politiek in Nederland, Europa, VS en M.O.

NEDERLAND IS IN GROOT GEVAAR

leave a comment »

Op 30 januari 1933 werd Adolf Hitler rijkskanselier van de republiek Duitsland en was het lot van de democratische Weimarrepubliek beslecht. Zijn partij, de NSDAP, veroverde bij de verkiezingen van 5 maart 288 van de 647 zetels in het parlement, de Rijksdag. Op 23 maart stemde dezelfde Rijksdag in met de zogeheten Ermächtigungsgesetz, de noodverordening die Der Führer in staat stelde de absolute macht uit te oefenen. Het Derde Rijk was geboren.

Hitler, wil het verhaal, is op democratische wijze aan de macht gekomen. Tsja, het is maar hoe je het bekijkt. Intimidatie, straatgeweld en repressie zijn eufemismen voor de middelen die hem in staat stelden het land zijn wil op te leggen.

Dat is allemaal 80 jaar geleden. Feit is dat de economische crisis Hitler en de NSDAP een flink end in het zadel hielp. Feit is ook dat weinig Duitsers vertrouwen hadden in de nog jonge democratie van de Weimarrepubliek, getuige de acht verkiezingen in een tijdsbestek van 14 jaar en de voortdurende problemen rond de vorming van een ordentelijke meerderheidskabinet.

Het nationaalsocialisme is dood en begraven. Maar gevaarlijke politici met bijbehorende ideeёn zijn springlevend. Duitsland was tussen 1919 en 1933 een zwakke democratie die behalve de nederlaag van de Eerste Wereldoorlog ook de zware economische depressie te verstouwen kreeg.

Pas op met vergelijkingen. Nederland anno 2013 is geen Weimarrepubliek. Niettemin is een waarschuwing op haar plaats. In tien jaar zijn vijf verkiezingen gehouden. Regeringen zijn instabiel. De politici spelen met de macht. Kiezers verliezen het vertrouwen. Misschien is het ergste nog wel dat met de democratie zo vele loopjes worden genomen.

Bedrogen voelen de kiezers zich. VVD en PvdA zijn tegenpolen. In een democratie die zichzelf serieus neemt, hoort de één te regeren en de ander oppositie te voeren.

Nederland kent de gevaren van een samengaan. Acht jaar Paars bracht eerst Fortuyn en later Wilders. Toch gebeurt het weer. En dat is nog niet alles. Omdat de twee partijen in de Eerste Kamer geen meerderheid hebben, moeten zij onmogelijke coalities smeden om besluiten te kunnen nemen.

De Mening van de Week

De oppositie vindt het prachtig. Ze proeft de macht. Maar het is te gek voor woorden. Op 12 september 2012 vonden de Tweede Kamerverkiezingen plaats.

De Eerste Kamer is al in juni 2011 gekozen. Nou ja gekozen. De kiezers stemmen voor de Provinciale Staten die op hun beurt de 75 Eerste Kamerleden kiezen. Maar vraag niet hoe.

Terwijl 80 procent van de kiezers opkomt voor de Tweede Kamer trekken de Statenverkiezingen nog geen 60 procent. Er komen stemcijfers en stemwaardes aan de pas. Er worden kongsi’s gesloten. Zelfs staatkundige experts breken zich het hoofd erover.

Nederland heeft er sinds 1848 mee geleefd. Senatoren mogen een wetsvoorstel alleen aannemen of verwerpen. De veronderstelling is dat zij zich buigen over de kwaliteit van de wet, in de praktijk blijkt de Eerste Kamer een aanhangsel van de Tweede Kamer. De senatoren stemmen mee met hun partijgenoten in de Tweede Kamer. Kortom, de Tweede Kamerverkiezingen zijn maar een deel van het verhaal.

Het is allemaal tot daaraan toe. Punt is de onduidelijkheid, de ondoorzichtigheid van het politieke systeem. De gevestigde politiek weigert staatkundige vernieuwing. Politieke partijen menen het recht te hebben op het eeuwige leven.

Twaalf jaar geleden toonde Pim Fortuyn al aan dat de relatie tussen kiezers en de gevestigde politieke partijen zich op een hellend vlak bevond. De moord op 6 mei 2002, de schrik, het falen van de nieuwkomers en het opportunisme van de gevestigde partijen hielden het politieke systeem met kunst en vliegwerk overeind. Tot nu toe, tenminste.

Intussen is er nog een economische crisis overheen gekomen. Crises hebben de eigenaardigheid dat kwalen naar boven komen. Nu is het de Eerste Kamer die een democratisch tekort aan het licht brengt. De gekozen burgemeester blijft een al veel te lang gekoesterde wens.

De economische crisis verdiept zich. Net 100 dagen regeert het kabinet Rutte II. Meestal geven de kiezers een nieuw kabinet op z’n minst het voordeel van de twijfel. Niets daarvan. De geschiedenis toont de onvoorspelbaarheid van de toekomst aan, maar ook het enorme gevaar van een economische crisis in combinatie met een zwakke democratie.

Written by sjonkritmeester

February 18, 2013 at 9:28 pm

Posted in Column

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: