sjonkritmeesterjournalist

Ik duid de politiek in Nederland, Europa, VS en M.O.

MISSCHIEN IS WERELD WAT WIJZER, NU

leave a comment »

Op 31 juli is hij alweer tien jaar dood, prof. dr. Wim Duisenberg, voormalig minister van financiën en president van De Nederlandsche Bank. Ook was hij de eerste president van Europese Centrale Bank. Was lid van de PvdA. Maar of hij een socialist was? Hij was in elk geval een drijvende kracht achter de euro. Steunde het project dat in de jaren 1990 via het Verdrag van Maastricht ter wereld kwam en verwachtte dat de euro een onverbiddelijke stap was, op weg naar de Europese politieke eenwording.

Wim Duisenberg was een man van statuur, een oud-politicus maar toch in de eerste plaats een expert die wist waarover hij het had als het om valuta ging en te maken had met politieke grootheden als de premiers Lubbers, Kok, de bondskanseliers Kohl, Schröder, de presidenten Mitterrand, Chirac, de voorzitter van de Europese Commissie, Jacques Delors. Met christendemocraten, liberalen, socialisten van allerlei slag die zonder uitzondering heilig geloofden in de euro, of op z’n minst deden alsof.

Waar de heren het in elk geval over eens waren, is dat de invoering van één Europese munt een logisch gevolg is van een ontwikkeling, een noodzakelijke stap, op weg naar ….. Misschien hadden ze een Duisenberg niet nodig. Misschien zag de president van De Nederlandsche Bank zijn kans schoon op een mooie baan in Frankfurt. Zijn enthousiasme gaf wel de rugdekking die de politiek nodig had.

“De euro vertegenwoordigt het onderlinge vertrouwen in het hart van onze gemeenschap, de politieke en culturele verbondenheid tussen de mensen in de gemeenschap”, aldus dr. W. Duisenberg toen hij als president van de ECB op 9 mei 2002 de Karel de Grote-prijs in ontvangst mocht nemen die aan de euro was toegekend.

“Hij sprak wijze woorden”, licht de econoom Frans Knopers toe. Dat moge zo zijn. Dertien jaar later is de grootheid van de visionairs van de jaren negentig aan flinke erosie onderhevig. Niet, omdat er twijfel is aan het ideaal van een politieke- en waardegemeenschap die garant staat voor vrede en welvaart , wèl omdat de euro meer weg heeft van een splijtzwam dan van een bindmiddel. “De politieke en culturele verschillen zijn te groot”, vrezen zelfs fervente voorstanders. “Meer macht naar Brussel”, eisen zij. “Weg, die munt. Weg met Brussel”, eisen de sceptici.

Achteraf oordelen, blijft gemakkelijk. Als ze al niet overleden zijn, hebben de visionairs de leeftijd bereikt van ultieme wijsheid of zijn er ver overheen. Toch hebben ze iets uit te uit te leggen. Over het gebruik van de democratie, bijvoorbeeld. Niet alleen in Nederland was de besluitvorming een democratische farce. Tegenspraak was not done, het Verdrag van Maastricht was een hamerstuk dat met 137 tegen 13 stemmen in de Tweede Kamer en 67 tegen 8 in de Eerste Kamer werd aangenomen.

Discussie was er eigenlijk niet. Wat heet, je moest rond de eeuwwisseling een SP’er zijn om geen fiducie in de euro te hebben, om net als prof. dr. Arjo Klamer te waarschuwen voor de gevolgen, voor werkloosheid en sociale spanningen. Waarop Volkskrantcolumniste Sheila Sitalsing hem neerzette als een anti-eurozeloot met de diepgang van een Hoovercraft. Dit, omdat prof. Klamer betoogde dat het bij de euro draait om geloof. “Je gelooft in de euro of je gelooft er niet in”, schreef hij in het NRC Handelsblad. Toegegeven, de argumentatie is niet al te sterk. Maar o, wat heeft Klamer zijn gelijk gehaald!

Is de euro daarmee ten dode opgeschreven? Zover is het nog lang niet. De visionairs van de jaren 1990 waren door de wol geverfde, gepokte en gemazelde politici. Natuurlijk hadden ze hun twijfels. Natuurlijk wisten ze dat er flinke hobbels zouden komen. Ze waren op de hoogte van het riskante Griekenlanddossier. Maar zo werkt nu eenmaal de politiek. Ze spraken er niet over, ze hielden het volk dom en gingen met gekruiste vingers het avontuur aan. Op hoop van zegen. Na hen de zondvloed.

Je zou zeggen, de wereld is wat wijzer, nu. Het zou kunnen, misschien. Het echte pijnpunt betreft de oplossing die Europa biedt om de economische crisis te bestrijden, de grootste sinds de jaren 1930. De euro is een symbool. De burgers hebben te maken met bezuinigingen, met werkloosheid, met sociale hervormingen, de afbouw van de verzorgingsstaat en sociale ongelijkheid.

Niet de visionairs van de jaren 1990, maar hun politieke kinderen zijn daarvoor verantwoordelijk. Kinderen als de Duitse bondskanselier Angela Merkel, minister Schäuble, premier Mark Rutte, Jeroen Dijsselbloem, Halbe Zijlstra, Alexander Pechtold en vele anderen die niet alleen zijn doorgegaan op de aangegeven weg maar ook hun gewoonten hebben overgenomen om het eigen gelijk te claimen, geen tegenspraak te dulden, een verkeerde voorstelling van zaken te geven, het volk dom te houden.

Er is wel een verschil, iets van hoop. Een allereerste begin misschien. Want ergens in Brussel lijkt heel voorzichtig te zijn doorgedrongen dat er toch iets met de Griekse schulden gebeuren moet.

Advertisements

Written by sjonkritmeester

July 20, 2015 at 3:05 pm

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: