sjonkritmeesterjournalist

Ik duid de politiek in Nederland, Europa, VS en M.O.

Posts Tagged ‘elite

TE VEEL SEINEN STAAN OP ROOD

leave a comment »

Laten we beginnen in 1945. De Tweede Wereldoorlog is afgelopen. Een breekpunt, het begin van een periode waarin de Nederlandse elite haar machtspositie min of meer heeft kunnen continueren tot aan de dag van vandaag. Keurige hoogopgeleide mannen en vrouwen voortkomend uit de middenklassen leidden het land door de opbouwjaren via de welvaart, linea recta de crisis van de jaren 1980 in. Tegen de eeuwwisseling klinkt opnieuw het hosanna. Pim Fortuyn had een waarschuwing moeten zijn. Maar nu, middenin een zware economische crisis staat de elite voor de zwaarste krachtproef sinds 70 jaar. “Kan zij overleven”? is een legitieme vraag.

Terugkijkend, is het land onherkenbaar veranderd. In de jaren 1960/1970 voltrok de afbraak van het zuilenbestel zich razendsnel. Het geloof verdween uit het openbare leven. Grote technologische, politieke en maatschappelijke ontwikkelingen vonden plaats. De Koude Oorlog eindigde. De computer kwam. In het hart van de samenleving is het liberaalkapitalisme stevig ingebed. Het individualisme greep zijn kans. In 1945 was het socialisme nog een drijvende kracht. Anno 2015 probeert de elite het laatste restje volledig uit te bannen.

De elite zijn de mensen aan de top de samenleving. Aanvankelijk was afkomst bepalend. Opleiding en maatschappelijke carrière zijn belangrijke graadmeters. De elite heeft zo haar eigenaardigheden. Hoe kort is het geheugen. Je zou het ook verraad kunnen noemen. Feit is dat het herstel van het verwoeste Nederland na 1945 nooit had plaats kunnen vinden als de elite geen beroep had kunnen doen op het volk, de massa, de arbeiders, de gewone mensen. De maatschappij richtte zich er ook op in. Zij democratiseerde. Gewone mensen stootten door. Maar eenmaal aan de top, toegetreden tot de elite gebeurde hèt: Niet de mensen veranderden de cultuur. De cultuur veranderde de mensen.

Een treffend voorbeeld is oud-premier Wim Kok. Deze zoon van een timmerman beklom als vakbondsleider in de jaren 1980 nog de barricades. Werd leider van de PvdA, om als premier vrij baan te geven aan het neoliberalisme. Dat deed hij natuurlijk niet alleen. Zijn partij legde hem geen strobreed in de weg.

Opleiding wordt een steeds belangrijker criterium om toe te treden tot de elite. Op plaats nummer twee volgen de sociale vaardigheden. Waren voorheen een maatschappelijke carrière en ervaring belangrijke voorwaarden om tot politieke elite toe te treden. Tegenwoordig werkt het vooral andersom. De kruisbestuiving is van alle tijden.

Het onderwijs, televisie, de sociale media, het vermarkten van alles wat los en vast zit, versnellen het proces. De economische crisis, de Europese Unie, de europerikelen, individualisering en nog veel meer dragen ertoe bij. De sociale ongelijkheid moet een rol spelen. Normaliter loopt de elite voorop. Als het goed is, slaagt zij erin de burger bij de hand te nemen. Protesten, kritiek horen bij de democratie. Na de crisis van 2007 draaide de elite de burgers de duimschroeven aan. Daarna moet er iets goed zijn misgegaan. Alsof de politieke en bestuurlijke elite en het volk uit elkaar zijn gedreven, elkaars taal niet meer spreken. De salarissenkwestie van de ABN Amro is een voorbeeld. Voor iedereen is het duidelijk dat die kwestie niet op zichzelf staat. De kritiek verhevigt, is trouwens diffuus. Want zelden is de monarchie zo populair geweest.

Wat een wereld van verschil. De Verenigde Staten is bij uitstek het land waar de elite het land in een ijzeren greep houdt. De buitenstaander vraagt zich af hoe lang de ongelijkheid en onrechtvaardigheden stand kunnen houden. In het Witte Huis zit wel een leider die zijn verkiezingsbeloftes min of meer trouw is gebleven. De aanpak van de economische crisis is slagvaardiger dan aan deze kant van de Atlantische Oceaan. Je kunt voor of tegen het raamakkoord met Iran zijn. Maar wie de uitleg hoort van de Amerikaanse president in een interview met Thomas Friedman van The New York Times, zal op z’n minder onder de indruk zijn van de overwegingen, de argumenten, de nuance en de vastbeslotenheid.

Kom daar eens in Nederland om. Eerste Paasdag is VVD-fractieleider Halbe Zijlstra te gast bij het opinieprogramma Buitenhof na een week vol opwinding over het wangedrag van de elite. Van bankiers die maling hebben aan de klanten. Van de politici die dat gedrag gedogen. Nog geen begin van een antwoord geeft de nr. 2 van de grootste politieke partij.

Dit land is niet van de revolutie. Van oudsher is de elite inventief als het erom gaat zich te handhaven. Dat moge zo zijn, net iets te veel seinen staan op rood. Het volk is te onrustig. De economische crisis raakt te veel groepen. Alles hangt ook met alles samen. De buitenlandse dreiging neemt toe.

Wat in de allereerste plaats nodig is, is een nieuw convenant, een procedure-afspraak. Dat convenant moet ertoe leiden dat elite en burger weer dezelfde taal spreken zodat ze elkaar begrijpen. Zo niet, dan is de huidige elite gedoemd. Zal zij het onderspit delven, linksom of rechtsom.

Written by sjonkritmeester

April 6, 2015 at 10:40 pm

Posted in Een mening

Tagged with , , ,

JORT HEEFT HET ALTIJD AL GEZEGD

leave a comment »

Mr. A. Moszkowicz leek ietwat minder op zijn gemak. Alsof Bram bij Pauw wat lager zat, een beetje in elkaar gedoken. Zelfs leek zijn das wat minder gestrikt. Was hij in de afgelopen maanden niet enkele kilo’s kwijtgeraakt? Achter op het hoofd constateerde het cameralicht onverbiddelijk: Op de kruin trekt het grijzende haar zich terug.

Televisiepresentator en oud-hoofdredacteur van het zakenblad Quote Jort Kelder kan tevreden zijn. Bram mag nu wel een boek, Maffiamaat geheten, hebben geschreven, het maffiamaatje is zijn plaatsgewezen. Niet alleen is de voormalige topadvocaat van het tableau geschrapt, is Eva weggelopen, zit hij tot over zijn nek in de schulden, hij weet nu ook dat de onderwereld hem hebben moet. Bram zou van Donald G. geld geleend hebben. Bram ontkent, maar Donald lijkt de man er niet naar om het er vervolgens bij te laten zitten.

Jort heeft het altijd al gezegd. Trouwens, met Jort als opponent is het sowieso kwaad kersen eten. Jort is dan ook niet de eerste de beste, is thuis in de hoogste kringen, een bekende Nederlander inmiddels die exact weet hoe het heurt.

Gisteren nog was Jort Kelder te gast in Buitenhof waar hij het opnam voor de elite, voor de ondernemers met name, die massaal het landen worden uitgejaagd vanwege het vijandige belastingklimaat. Heel mooi was ook de uitspraak dat de financiёle fratsen van de afgelopen twintig jaar nooit hadden plaatsgevonden als het oude geld nog achter de knoppen had gezeten. En de crisis was natuurlijk de schuld van iedereen, van de mensen als u en ik die zes hypotheken meenden af te moeten sluiten.

Bram bij Pauw en Jort in Buitenhof staan los van elkaar. Niettemin is de conclusie mogelijk dat dezelfde persoon zijn gelijk mag halen en tegelijk de grootste onzin uit kan kramen.
http://www.krantmeteenmening.nl

Written by sjonkritmeester

December 14, 2014 at 9:26 pm

Posted in Column

Tagged with , , , ,

PROFESSOR HOOPT OP VOLKSWOEDE

leave a comment »

Financieel geograaf prof. dr. Ewald Engelen is een veel gevraagd spreker als het gaat om de economische crisis en alles wat daarbij hoort. Hij is fel, uitgesproken en zeer gebeten op de financieel-economisch-politieke elite die hij in hoge mate verantwoordelijk acht.

Prof. Engelen speelt nogal eens op de man. Altijd is er die emotie, noem het woede. Gisteren was hij te gast in het NCRV-programma Altijd Wat. De presentator nam de hoogleraar stevig onder vuur naar aanleiding van zijn boek, De Schaduwelite. Daarin beweert hij dat de banken niets geleerd hebben van de crisis. Prof. Engelen hoopt dat het volk in woede ontsteekt. Want alleen het volk kan de noodzakelijke ommekeer bewerkstelligen.

Punt is dat het boek een namenlijst bevat. De namen zouden toebehoren aan de schaduwelite, “een kongsi van economen, politici en bankiers”, aldus prof. Engelen, “die liegt, chanteert, intimideert. Die er alles aan gedaan heeft om te voorkomen dat de banken de noodzakelijke beperkingen worden opgelegd”.

Maar wat blijkt? De lijst is een grapje, een gimmick. Er is geen gedegen onderzoek gedaan. “Ja, ik heb spijt van die lijst”, bekende financieel geograaf Ewald Engelen. Om eraan toe te voegen dat de elite de schouders er vermoedelijk voor zal ophalen omdat ze hem toch al niet serieus nam.

Wie gisteren de commentaren hoorde, weet dat de hoogleraar financiёle geografie aan geloofwaardigheid heeft ingeboet. Dat lijkt terecht, want complotdenken leidt zelden ergens toe. Niettemin staat vast dat er iets grondig mis is, wat betreft het systeem, de aanpak en de handelwijze van de financieel-economisch-politieke elite. Niks schaduwelite.

Written by sjonkritmeester

November 25, 2014 at 11:10 pm

Posted in Column

Tagged with , ,