sjonkritmeesterjournalist

Ik duid de politiek in Nederland, Europa, VS en M.O.

Posts Tagged ‘Griekenland

HET GIST EN BROEIT IN DE EU

leave a comment »

De Griekenlandcrisis lijkt voor even bezworen, hoewel niets is opgelost. Nu zorgt het IMF weer voor onrust door schuldenverlichting te eisen. Intussen gist en broeit het, overal in de Europese Unie. In Spanje voelt premier Rajoy de hete adem van Podemus in zijn nek, en erger nog van justitie. De Franse president Hollande heeft te maken met het Front National, zijn voorganger Sarkozy en moet elke dag beducht zijn voor een aanslag.

Ook Nederland heeft zo zijn problemen. Nu moet het zich weer voorbereiden op een wraakactie van de Russische president Poetin. Niet het Nederlandse onderzoek naar de MH17-ramp als zodanig, niet het voorstel om een VN-tribunaal in te stellen, is daarvan de oorzaak, maar het enkele feit dat Rusland alleen staat.

Voor het Verenigd Koninkrijk dreigt een Brexit, terwijl de Schotten zich steeds minder gelegen laten liggen aan Londen. Intussen zou de 66-jarige Jeremy Corbyn bij de Labourleden favoriet zijn om de afgetreden leider Ed Miliband op te volgen. Corbyn is een traditionele vakbondsman. “Radicaal links. Gevaar”, waarschuwt oud-premier Tony Blair, en hij is bij lange na niet de enige die de politieke woestenij voor de socialisten voorziet.

In Denemarken, in Belgiё, Polen: overal gebeurt wel wat. Niet-gekozen technocraten in Frankfurt en Brussel zorgen voor een vervreemding in relatie tot de politiek die doet beseffen dat Karl Marx sommige zaken verdraaid goed zag.

Written by sjonkritmeester

July 30, 2015 at 10:40 pm

Posted in Column

Tagged with , , , ,

MISSCHIEN IS WERELD WAT WIJZER, NU

leave a comment »

Op 31 juli is hij alweer tien jaar dood, prof. dr. Wim Duisenberg, voormalig minister van financiën en president van De Nederlandsche Bank. Ook was hij de eerste president van Europese Centrale Bank. Was lid van de PvdA. Maar of hij een socialist was? Hij was in elk geval een drijvende kracht achter de euro. Steunde het project dat in de jaren 1990 via het Verdrag van Maastricht ter wereld kwam en verwachtte dat de euro een onverbiddelijke stap was, op weg naar de Europese politieke eenwording.

Wim Duisenberg was een man van statuur, een oud-politicus maar toch in de eerste plaats een expert die wist waarover hij het had als het om valuta ging en te maken had met politieke grootheden als de premiers Lubbers, Kok, de bondskanseliers Kohl, Schröder, de presidenten Mitterrand, Chirac, de voorzitter van de Europese Commissie, Jacques Delors. Met christendemocraten, liberalen, socialisten van allerlei slag die zonder uitzondering heilig geloofden in de euro, of op z’n minst deden alsof.

Waar de heren het in elk geval over eens waren, is dat de invoering van één Europese munt een logisch gevolg is van een ontwikkeling, een noodzakelijke stap, op weg naar ….. Misschien hadden ze een Duisenberg niet nodig. Misschien zag de president van De Nederlandsche Bank zijn kans schoon op een mooie baan in Frankfurt. Zijn enthousiasme gaf wel de rugdekking die de politiek nodig had.

“De euro vertegenwoordigt het onderlinge vertrouwen in het hart van onze gemeenschap, de politieke en culturele verbondenheid tussen de mensen in de gemeenschap”, aldus dr. W. Duisenberg toen hij als president van de ECB op 9 mei 2002 de Karel de Grote-prijs in ontvangst mocht nemen die aan de euro was toegekend.

“Hij sprak wijze woorden”, licht de econoom Frans Knopers toe. Dat moge zo zijn. Dertien jaar later is de grootheid van de visionairs van de jaren negentig aan flinke erosie onderhevig. Niet, omdat er twijfel is aan het ideaal van een politieke- en waardegemeenschap die garant staat voor vrede en welvaart , wèl omdat de euro meer weg heeft van een splijtzwam dan van een bindmiddel. “De politieke en culturele verschillen zijn te groot”, vrezen zelfs fervente voorstanders. “Meer macht naar Brussel”, eisen zij. “Weg, die munt. Weg met Brussel”, eisen de sceptici.

Achteraf oordelen, blijft gemakkelijk. Als ze al niet overleden zijn, hebben de visionairs de leeftijd bereikt van ultieme wijsheid of zijn er ver overheen. Toch hebben ze iets uit te uit te leggen. Over het gebruik van de democratie, bijvoorbeeld. Niet alleen in Nederland was de besluitvorming een democratische farce. Tegenspraak was not done, het Verdrag van Maastricht was een hamerstuk dat met 137 tegen 13 stemmen in de Tweede Kamer en 67 tegen 8 in de Eerste Kamer werd aangenomen.

Discussie was er eigenlijk niet. Wat heet, je moest rond de eeuwwisseling een SP’er zijn om geen fiducie in de euro te hebben, om net als prof. dr. Arjo Klamer te waarschuwen voor de gevolgen, voor werkloosheid en sociale spanningen. Waarop Volkskrantcolumniste Sheila Sitalsing hem neerzette als een anti-eurozeloot met de diepgang van een Hoovercraft. Dit, omdat prof. Klamer betoogde dat het bij de euro draait om geloof. “Je gelooft in de euro of je gelooft er niet in”, schreef hij in het NRC Handelsblad. Toegegeven, de argumentatie is niet al te sterk. Maar o, wat heeft Klamer zijn gelijk gehaald!

Is de euro daarmee ten dode opgeschreven? Zover is het nog lang niet. De visionairs van de jaren 1990 waren door de wol geverfde, gepokte en gemazelde politici. Natuurlijk hadden ze hun twijfels. Natuurlijk wisten ze dat er flinke hobbels zouden komen. Ze waren op de hoogte van het riskante Griekenlanddossier. Maar zo werkt nu eenmaal de politiek. Ze spraken er niet over, ze hielden het volk dom en gingen met gekruiste vingers het avontuur aan. Op hoop van zegen. Na hen de zondvloed.

Je zou zeggen, de wereld is wat wijzer, nu. Het zou kunnen, misschien. Het echte pijnpunt betreft de oplossing die Europa biedt om de economische crisis te bestrijden, de grootste sinds de jaren 1930. De euro is een symbool. De burgers hebben te maken met bezuinigingen, met werkloosheid, met sociale hervormingen, de afbouw van de verzorgingsstaat en sociale ongelijkheid.

Niet de visionairs van de jaren 1990, maar hun politieke kinderen zijn daarvoor verantwoordelijk. Kinderen als de Duitse bondskanselier Angela Merkel, minister Schäuble, premier Mark Rutte, Jeroen Dijsselbloem, Halbe Zijlstra, Alexander Pechtold en vele anderen die niet alleen zijn doorgegaan op de aangegeven weg maar ook hun gewoonten hebben overgenomen om het eigen gelijk te claimen, geen tegenspraak te dulden, een verkeerde voorstelling van zaken te geven, het volk dom te houden.

Er is wel een verschil, iets van hoop. Een allereerste begin misschien. Want ergens in Brussel lijkt heel voorzichtig te zijn doorgedrongen dat er toch iets met de Griekse schulden gebeuren moet.

Written by sjonkritmeester

July 20, 2015 at 3:05 pm

MERKEL EN RUTTE HEBBEN PROBLEEM

leave a comment »

De Duitse bondskanselier Angela Merkel en premier Rutte hebben nogal wat gemeen. Zij zijn vóór Europa! Bovendien hebben zij de afgelopen jaren pal gestaan voor het Griekenlandbeleid. Met verve strijden zij voor bezuinigingen en hervormingen. Met nog meer verve weerstaan zij de economen die in steeds krachtiger bewoordingen de catastrofe voorspellen.

Politiek is het uitoefenen van macht. Intussen hebben Merkel en Rutte een fors probleem. Zo moet de Nederlandse premier en leider van de VVD zich in de onmogelijkste bochten wringen om zijn achterban te bedienen. Een achterban die in de startblokken staat om de PVV te versterken als er weer eens geld naar die labbekakken in Zuidoost-Europa gaat.

De bondskanselier mag mateloos populair zijn, haar partij, de CDU, heeft niet minder dan de VVD, te maken met een groeiend aantal kiezers dat zijn buik vol heeft van de Grieken. De ook al bijzonder populaire minister van financiën Wolfgang Schäuble is de man die de rechterflank moet afschermen.

Angela Merkel en Mark Rutte bevinden zich in een spagaat. Europa en het snoeiharde bezuinigingsbeleid gaan nu eenmaal niet samen. Zelfs het IMF eist dat het roer om moet, en dat er iets met de Griekse schulden moet gebeuren.

Tot nu toe weten beide regeringsleiders zich sterk genoeg om de oppositie te weerstaan. Maar tot hoever kun je gaan? Je kunt de Grieken wel als schuldigen aanwijzen, op een gegeven moment moeten zelfs zij hun verantwoordelijkheid nemen. In Den Haag staat fractieleider Halbe Zijlstra garant voor het rechte geluid. In Duitsland heeft minister Schäuble al een schot voor de boeg gegeven. Hij gelooft er niet meer in. Hij wil een Grexit.

Waarbij bedacht moet worden dat Wolfgang Schäuble bekend staat als een geslepen vos. Wie weet, kan hij als oudere man nog bondskanselier worden.

Written by sjonkritmeester

July 17, 2015 at 10:06 pm

Posted in Column

Tagged with , , , ,

BEZIELD VAN HET EUROPESE IDEAAL

leave a comment »

Dat de Grieken stumpers zijn, luilakken, bedriegers, verkwisters die afspraken niet nakomen, mag inmiddels bekend worden versteld. Ondankbaar zijn zij ook nog. Ach, vraag het de Belgische oud-premier Guy Verhofstadt.

Het Europese Parlement in Straatsburg zindert nòg na, na de tirade van Verhofstadt tegen de Griekse premier Alexis Tsipras. Het is trouwens niet de eerste keer dat de Belgische oud-premier zich liet gaan. Anderhalf jaar geleden richtte hij zich tot de Oekraїense demonstranten op het Maidanplein in Kiev. Beloofde gouden Europese democratische bergen beloofde en bezwoer hen door te zetten. Waarop de Oekraїners de president afzetten, het Rusland van Poetin de Krim annexeerde en Russische gezinde opstandelingen het oosten ontregelden.

Kiev en Straatsburg toonden aan dat Verhofstadt niet zo maar een politicus is, een oud-premier of Europarlementariёr. Hij is een revolutionair, bezield van het Europese ideaal. Verhofstadts Europa moet wel liberaalkapitalistisch zijn.

Het spreekt voor zich dat Alexis Tsipras, de leider van het radicaal-linkse Syriza, in het verhaal van de revolutionair Verhofstadt niet past. Een politicus nota bene op het communistische af die de kiezers niet voor voldongen feiten plaatst, maar hen eerst om toestemming vraagt. Nee, van dat soort lieden krijgt de Belgische oud-premier de bibbers. En gezien de reacties in Straatsburg, is hij bij lange na de enige niet.

Written by sjonkritmeester

July 11, 2015 at 12:16 am

Posted in Column

Tagged with , , ,

DUS TREFFEN ZIJ EEN VERGELIJK

leave a comment »

Zò is de Eerste Wereldoorlog begonnen. Zò is de bankencrisis in gang gezet. Een ongelukje. Een verkeerde inschatting. Misplaatste trots. Niet meer terug kunnen. Het gaat om het systeem, het principe. Mensen komen op de tweede plaats. En nòg denken de Europese leiders dat de Grieken bakzeil halen. Geven de laatste opiniepeilingen niet aan dat een meerderheid Brussel steunt? De ECB bevriest de noodkredieten. Bij het kruisje tekenen, s.v.p., en de eisen van de trojka tot op de laatste komma nakomen.

Inmiddels is de climax daar. Zondag 5 juli bepalen de Grieken of zij zwichten voor de eisen van de trojka, de EU, de ECB, het IMF. Het is ook een ja of nee tegen de Syriza-regering. Vijf jaar Europees crisisbeleid staat op het spel. Een bankroet is zo maar mogelijk. Dat Brussel, lees: Berlijn, niet met zich laat sollen, is de afgelopen weken weer eens bewezen.

Waarom zou het ook? De Eurodictaten hadden de schuldenstormen van 2010 glansrijk doorstaan. Dat wil zeggen, de Duitse en Franse banken waren gered. De belastingbetalers betaalden het gelag, in Spanje, in Portugal, in Ierland, Nederland, Italiё, in Griekenland. De begrotingsnormen werden heilig verklaard. Bezuinigingen werden doorgevoerd. Overal liepen armoede en werkloosheid schrikbarend op. Zelfs in Griekenland leek vorig jaar het ergste achter de rug. De rente was aanvaardbaar, het tekort liep terug.

Wel zou de schuldenlast nog decennia op de schouders van de Grieken drukken. Was 27 procent van de beroepsbevolking werkloos. Had de helft van de jongeren geen baan, waren pensioenen gehalveerd. Stroopten de armsten vuilnisbakken af. Aan serieuze hervormingen die een einde moesten maken aan corruptie en cliёntelisme was de regering nog niet toegekomen.

Toen viel de Griekse regering-Papademos, en kozen de Grieken in januari voor de radicaal linkse partij, Syriza. Syrizaleider Alexis Tsipras had beloofd de onderhandelingen met de EU te heropenen over het bezuinigings- en hervormingspakket. Vanaf dag één ging het mis. Met name de Griekse minister van financiën Varoufakis, professor in de speltechniek, stootte op onbegrip, woede. Europa, de voorzitter van de Eurogroep Jeroen Dijsselbloem voorop, vertrouwde hem niet. Duitsland bleef onwrikbaar: Griekenland zal in de Eurozonepas lopen, of niet. Nederland wil zijn geld terug. Een land als Spanje staat pal, al is het maar omdat Madrid als de dood is voor concessies aan Syriza. Is een protestpartij als Podemos niet al groot genoeg?

De Europese hoop is erop gericht dat de Griekse kiezers tot inkeer komen. Het is het spel om de macht. Syriza is fout, radicaal, communistisch, heeft zichzelf in de nesten gewerkt. Er is maar één koers die naar economisch herstel leidt, en dat is het neoliberale bezuinigings-/hervormingsbeleid. Het liberaalkapitalisme, gebaseerd op waterdichte afspraken over begrotingen en schulden, moet voor eeuwig worden veiliggesteld, gelaserd in roestvrij staal, gebeiteld in de hardste steenlaag die je bedenken kunt.

De Griekse premier Alexis Tsipras speelt hoog spel. Zijn geloofwaardigheid is hij wel kwijt als het volk ja zegt tegen de Europese plannen. Zegt het nee, heeft hij een ijzersterk mandaat. Een bankroet lijkt onafwendbaar. Maar een Grexit? Het verlaten van de eurozone? Het opzeggen van het EU-lidmaatschap? Of Syriza nu blijft of niet. Griekenland failliet gaat of niet. Brussel zal de druk nog verder opvoeren. Maar de risico’s zijn te groot. De toekomst van de Europese Unie staat op het spel. Vrijheid. Democratie. Solidariteit. Er moet een vergelijk komen. Dus treffen zij een vergelijk.

Written by sjonkritmeester

June 28, 2015 at 6:55 pm

Posted in Een mening

Tagged with , , , , ,

ANGST VOOR WOEDE VAN KIEZERS

leave a comment »

Soms, nee best wel vaak, is er dat onbestemde gevoel. Noem het angst. Onzekerheid. Maar dan schrijft New York Timescolumnist Roger Cohen weer over het paradijs Europa waarvan ook Nederland deel uitmaakt. Want waarom anders willen miljoenen daarheen? Waar anders zijn de mensen zo rijk? Zijn vrijheid en recht gegarandeerd? En ben ik weer verkocht.

Bespaar me de nostalgie. Alsof er toen niet geblunderd is, oorlogen zijn gevoerd die talloze levens hebben vernietigd, onnoemelijke schade hebben aangericht. Alsof er nu geen democratische rechtsstaat bestaat, gevuld met integere, bekwame, razendknappe, inventieve burgers. Alsof we niet op vakantie kunnen.

Waarom dan toch dat onbestemde gevoel? Omdat ik het niet snap. Neem Griekenland dat zich aan of zelfs over de rand van de afgrond staat met een niet te torsen schuldenlast. Erger nog, een derde van de Grieken leeft onder de armoede grens. Vijfentwintig procent is werkloos. Alleen in Athene zijn al 30.000 daklozen.

Europa heeft intussen 250 miljard euro in het land gepompt om de voornaamste crediteuren te betalen, te weten de Duitse en Franse banken. De Griekse regering kwam onder curatele van de trojka van de Europese Commissie, de Europese Centrale Bank en het IMF, om de begroting op orde brengen, de corruptie uitbannen, een betrouwbaar ambtenaren op te bouwen. Uiteindelijk gaat het om het vertrouwen in het financiёle systeem, in de euro.

Maar net iets te veel economen hameren op de zinloosheid van de meedogenloze gestrengheid waarvan vooral de gewone Griek de dupe is. Meer Keynes willen die economen zien. Meer investeringen. Wat, is de vraag, hebben bezuinigingen voor zin als zij de crisis verdiepen, de inkomsten reduceren waardoor weer meer bezuinigingen nodig zijn?

Onverzoenlijk stelt Europa zich op. Na vijf jaar is niets opgelost. Integendeel, het resultaat is dat de Grieken voor de linkse partij Syriza hebben gekozen. Het is buigen of barsten. In de Volkskrant uit minister Dijsselbloem als voorzitter van de Eurogroep zijn twijfels over het vervolg. Met plan B is gedreigd. Plan B, een Grexit? Griekenland uit de eurozone?

VVD-fractieleider Halbe Zijlstra was te gast bij de Twee Jannen, op NPO 1. Hij stelde dat een Grexit alleen een probleem voor de Grieken is. Helaas voor Zijlstra, weinig experts zijn het met hem eens. Voor Europa is het probleem niet minder. Misschien dat de banken zich redden, misschien dat de Europese Unie het laat gebeuren. Het gezichtsverlies zou catastrofaal zijn, en stel je voor dat Portugal of Spanje het Griekse voorbeeld zullen volgen. Europa kennende, komt het niet zo ver. Op enig moment is er een soort van compromis waarmee iedereen ongelukkig is.

Niettemin houdt Europa naar buiten toe vast aan de politiek van bezuinigingen en hervormingen. De Duitse eisen spelen een belangrijke rol, maar ook in Berlijn moet er zo langzamerhand enige twijfel zijn gerezen. Het herstel laat wel erg lang op zich wachten. Kortom, veel is voor de bühne.

Oud-minister van financiën De Jager bezwoer vijf jaar geleden: “Tot de laatste cent krijgen we ons geld terug”. Het kan haast niet anders, de politici in de Eurozone zijn bang omdat het tot dogma verheven economische recept niet werkt en de critici gelijk hebben gekregen. Ze zijn bang voor de woede van hun kiezers die hun verhalen voor zoete koek geslikt hebben. Ze zijn zó bang dat dat weer een reden is om heel erg bang voor te zijn.

Written by sjonkritmeester

April 27, 2015 at 12:27 pm

Posted in Een mening

Tagged with , , , ,

GEERT WILDERS WRIJFT ZICH IN HANDEN

leave a comment »

Het is usance, gewoon. In Griekenland mogen ze Merkel graag met snor uitbeelden. Wij weten beter. De Duitser heeft geleerd van de 20e eeuw. Hij is een oprechte democraat en moet niets hebben van racisme. En het mooiste van alles is, hij heeft zijn buik vol van oorlog. Een Europees Duitsland is het doel.

Dat alles laat onverlet dat ook een Duitser mens blijft. Zijn ware aard kan hij niet verloochenen. Was het niet de Franse president De Gaulle die eens verklaarde: “Ik houd zo veel van Duitsland, dat ik blij met twee Duitslanden”.

Maar goed, zelfs de erfgenamen van de generaal konden het tij het tij niet keren. Duitsland is opnieuw de grootste en sterkste, en opnieuw vertaalt dat zich in macht. Geen legers, geen tanks ditmaal, maar Mercedes, Volkswagen, BMW doen het werk. In Brussel heeft het Griekenland van Syriza de kracht van Duitsland ervaren. NOS-correspondent Arjan Noorlander meent in elk geval dat de Griekse regering op vrijwel alle fronten heeft toegegeven.

Maar macht is altijd betrekkelijk. Want hoe zullen de Griekse burgers reageren op wat zich in Brussel heeft afgespeeld? In Spanje en Portugal , Frankrijk en Nederland zien zij die de zwaarste klappen krijgen dat de elite geen centimeter toegeeft. Geert Wilders en Marine Le Pen wrijven zich in de handen. Die burgers zijn voor hèn.

Written by sjonkritmeester

February 20, 2015 at 12:31 am

Posted in Column

Tagged with , , , ,