sjonkritmeesterjournalist

Ik duid de politiek in Nederland, Europa, VS en M.O.

Posts Tagged ‘neoliberalisme

ONGELUK PVDA IS GEEN EXCUUS

leave a comment »

De vraag stellen, was hem beantwoorden. Eigenlijk hoorde het niet, was in elk geval niet op het land van toepassing. Wie de verkiezingen ook won, hij was een democraat, een aanhanger van de rechtsstaat, verdediger van de vrijheid van meningsuiting. Tot voor kort was hij zelfs voor een solidair zorgstelsel, betaalbaar onderwijs en fatsoenlijke pensioenen.

Maar nu beginnen er toch wat twijfels door te sijpelen. In het opinieprogramma Buitenhof vroeg presentator Pieter Jan Hagens PvdA-minister van sociale zaken, Lodewijk Asscher of hij de samenwerking tussen zijn partij en de VVD betreurde. Immers, met name de PvdA merkt dat de kiezers er weinig waardering voor op kunnen brengen. Een wisseling van de wacht zou een optie zijn om de het politieke tij te keren.

Maar de partij van Diederik Samsom en Lodewijk Asscher heeft ervoor gekozen de gifbeker tot de laatste druppel leeg te drinken. “We hadden trouwens nooit een keus”, verdedigde de minister zijn partij. “Immers, VVD en PvdA hadden de verkiezingen gewonnen. Andere meerderheden waren uitgesloten. We hebben onze verantwoordelijkheid genomen”.

Waarmee de PvdA naar alle waarschijnlijkheid bij de eerstvolgende verkiezingen met lege handen staat. Acht zetels geeft Peil.nl de socialisten nog. Acht zetels. Niets is onmogelijk. Maar het lijkt hopen tegen beter weten in. Immers, het is geen incident, de PvdA-teloorgang is al ingezet toen de sociaaldemocraten in het kielzog van de Europese zusterpartijen meegingen op het pad van neoliberalisme, de invoering van de euro, de begrotingsdiscipline en vrije grenzen.

De PvdA moge in haar ongeluk niet alleen staan, het is geen excuus. Door met de SP één front te vormen, had de partij van Samsom in 2012 in elk geval een stevig sociaaldemocratisch alternatief kunnen zijn. Nu heeft ze niets. Is integendeel, een welkom afleidingsmechaniek voor de VVD.

Overal duikt het nationaalpopulisme op. In Frankrijk en Duitsland blijken het Front National en de AfD grote aantrekkingskracht op de kiezers uit te oefenen. Nee, de jaren dertig van de twintigste eeuw zijn nog lang niet terug. Bovendien hebben de democratische systemen voldoende zekerheden ingebouwd.

Er is wel een máár, en juist een fatsoenlijk politicus als Lodewijk Asscher zou dat onder ogen moeten zien. Immers, er zijn net iets te veel kiezers die aangeven een politiek gokje te willen overwegen. “Wilders, waarom niet”?
http://www.krantmeteenmening.nl

Written by sjonkritmeester

March 21, 2016 at 8:02 pm

TOEN ZE IDEALISTISCH WAS, VOL VUUR

leave a comment »

Haar uitdager Bernie Sanders mag een outsider zijn, hij trekt meer kiezers dan verwacht. En heeft een punt. Ook de Democratische presidentskandidaat Hillary Clinton is gevangen in het web van machtige financiёle belangen. Rest de vraag of het eigenlijk anders kan?

Hillary Clinton is van 1947, een babyboomer. Ze kan nog altijd de eerste vrouw zijn die als president het Witte Huis betrekt. Ze heeft voldoende ervaring, is kundig. Het is niet de leeftijd, niet de ervaring die blokkades opwerpen. Wat de nog vijf jaar oudere Sanders impliciet naar voren brengt, is of de voormalige First Lady wel de aangewezene is om het probleem van de sociale ongelijkheid, ook al omdat ze als senator voor de staat New York altijd mèt Wall Street heeft gewerkt?

Zoals haar echtgenoot rond de eeuwwisseling al deed en een beetje als die derde Babyboomer, de 70-jarige PvdA in Nederland, zich neerlegde bij de voldongen feiten van het liberaalkapitalisme om daarna de scherpste kantjes eraf te halen. Indertijd heette dat de Derde Weg. Oud-premier Kok maakte er furore mee. Wouter Bos, Jeroen Dijsselbloem en Diederik Samsom zijn de discipelen, en nog altijd begrijpen ze niet wat voor schade zij hebben aangebracht aan het idee van de sociaaldemocratie.

Misschien zijn de Clintondemocraten en de Kokdiscipelen niet de hoofdschuldigen. Ze handelen wel als burgemeesters in oorlogstijd. Hebben afscheid genomen van de lessen die John Maynard Keynes, Tinbergen en al die andere bouwers van de sociale verzorgingsmaatschappij trokken uit de economische crisis van de jaren dertig, om vervolgens méé te gaan op het pad dat de hard core kapitalist Milton Friedman had aangegeven. Waarvoor de Britse premier Margaret Thatcher in Engeland en de Amerikaanse president Ronald Reagan in 1980 het politieke grondwerk deden en zo de baan effenden voor het neoliberalisme.

Natuurlijk waren er redenen voor verandering. In Engeland maakten de socialisten zich onmogelijk met onophoudelijke stakingen en het vasthouden aan oude rechten. In de VS is van nature weerstand tegen de overheid en in Nederland leek de verzorgingsstaat uit zijn voegen gegroeid. Inflatie heette het grote gevaar.

Vrij baan kregen de financiёle markten. De overheid moest terug in het hok. Werkgevers waren weer de baas. Ja, de 19e eeuw was weer helemaal terug. Niet direct. In Amerika en Engeland ging het sneller en radicaler dan op het Europese continent. Maar met de Europese Unie hadden de neoliberale krachten op het content een machtig wapen dat de socialisten en hun Keynesiaanse ideeёn steeds verder in het defensief drong. Dus werden de rijken rijker, armen weer armer, stagneerde de middenklasse.

De kapitalistische geest en al zijn uitwassen waren uit de fles. In 2007/2008 barstte de bom. Maar na acht jaar crisis worden heeft het neoliberalisme nog niets aan kracht ingeboet, wil de neoliberale elite van geen wijken weten. Waarom zou ze ook, ze heeft alle sociaaleconomische en politieke instellingen in handen. Ze heeft het geld. De sociaaldemocraten vormen geen probleem want zij hebben zich volgens de buitenwacht te veel vereenzelvigd met de waarden en normen van het neoliberalisme.

Wel krijgen linksachtige tegenkrachten weer enige blossen op de wangen. Het begon in 2011 met een armzalig protest van de Occupybeweging die in opstand kwam tegen de machtspositie van de allerrijksten. Eigenlijk hadden Griekenland met Syriza en de politieke ontwikkelingen in Schotland al een waarschuwing moeten zijn. Toen veroverde de Britse socialist Jeremy Cobdyn Labour, verzekerde Podemos zich in Spanje van een sleutelpositie.

Bovendien komt een probleem nooit alleen. Immers, ook op de rechterflank moet de neoliberale elite alle zeilen bijzetten, nu de nationaalpopulisten steeds vastere voet krijgen in Europa, terwijl Amerika zich geen raad weet met het fenomeen Donald Trump.

Genoeg weldenkende mensen die het gevaar onderkennen. Bijna dagelijks geeft The New York Times er blijk van. De steun voor presidentskandidaat Hillary Clinton is in elk geval overweldigend. Haast wanhopig doen Democratischgezinde columnisten als Maureen Dowd en Paul Krugman een beroep op Hillary zichzelf te hervinden. Toen ze nog idealistisch en jong was, en vol vuur.

Waar Maureen Dowd acht jaar geleden uitgekeken leek op Hillary, leest haar column van 6 februari 2016 bijna als smeekbede. De reden is overduidelijk. De columniste voorziet een herhaling van 2008. Maar toen was dáár, Barack Obama, nu is er die ‘echte’ socialist Bernie Sanders die steeds populairder wordt bij jonge, blanke Democraten. En, zoveel is zeker, een socialist in de Verenigde Staten als bewoner van het Witte Huis is ondenkbaar. Ondenkbaarder dan een zwarte president ooit was.

Written by sjonkritmeester

February 8, 2016 at 7:20 pm

WE NOEN HET NEOLIBERALISME

leave a comment »

Intussen heeft CEO Martin Winterkorn Volkswagen door de achterdeur verlaten. Veel managers van de grootste autofabriek ter wereld zullen volgen. Maar, is de brandende vraag, hoe kon het allemaal gebeuren? Wie is de schuld? De oorzaak willen we weten.

Laten we bij Adolf Hitler beginnen! Maar nee, in dit geval treft de man geen blaam. Vraag het Lance Armstrong. Dan heb je het antwoord. Immers, wat Lance is voor de wielersport, is Volkswagen voor de auto-industrie.

De data vervalsen, de boel manipuleren, de klant bedriegen, de mazen van de wet opzoeken, er doorheen gaan, als het kan. En dan, als het kwaad geschied en uitgekomen is: Alles eruit gooien. Huilen voor de Bühne. Spijt betuigen. Om vergeving smeken”. “Ja, we hebben het gedaan”, bekende de ex-baas van VW, precies zoals Lance deed bij Oprah Winfrey.

Het zit in het systeem ingebakken. We kunnen niet anders. We moeten wel. Doen wij het niet, doet een ander het wel. Het gaat om de eerste, de mooiste, de sterkste, de beste en de grootste willen zijn. Moeten zijn. Om winnen, de concurrentie verpletteren. Om geld, veel, heel veel geld verdienen. We hebben er een naam voor: Neoliberalisme.

Written by sjonkritmeester

September 25, 2015 at 12:30 am

Posted in Column

Tagged with , ,

MAAR LINKS GEDACHTEGOED LÉÉFT

leave a comment »

Maandag nog waarschuwde Volkskrantcolumnist René Cuperus voor de verlokkingen van radicaal links. Maar ook hij kan niet ontkennen dat een rode waas trekt over het politieke landschap, zelfs in Amerika.

Het is waar, het neoliberalisme verrechtst en heerst. Rechtse partijen worden nog rechtser. De oude, vertrouwde sociaaldemocratische partijen bevinden zich in zwaar weer. Wat heet, het is diepe crisis. De peilingen geven de PvdA nog 9 zetels. In Duitsland kan de SPD de christendemocraten van bondskanselier Angela Merkel niet bijbenen, in Groot-Brittanniё hebben de Conservatieven een ruime meerderheid in het Lagerhuis. In de VS is de vergelijkbare ‘liberal’ een uitermate vies woord.

Maar wat zien we vandaag de dag? In de Verenigde Staten trekt liberal Bernie Sanders grote menigten als presidentskandidaat. In Engeland is Labour in vuur en vlam, nu de radicaal Jeremy Cobdyn afstevent op het partijleiderschap. In Schotland en Spanje hebben linksachtige partijen al de eerste verkiezingsoverwinningen gehaald. Syrizaleider Alexis Tsipras blijft razend populair, en in Nederland smeekt het circus Renz de staat om in uiterste nood een beroep op de staat om hem van een wisse dood te redden.

Nee, de sociaaldemocratische partijen mogen op sterven na dood zijn, zich met huid en haar aan het neoliberalisme hebben overgeleverd, nationalistische demonen het linkse gedachtegoed lééft.

Written by sjonkritmeester

August 27, 2015 at 12:12 am

Posted in Column

Tagged with , , ,

NEOLIBERALISME KRAAKT IN VOEGEN

leave a comment »

Vijfentwintig jaar geleden stortten communistische dictaturen als kaartenhuizen ineen, de Muur was gevallen, de Koude Oorlog geëindigd, en niet lang daarna raakte de westerse elite in de ban van Francis Fukuyama’s ‘The End of History and the Last Man’, de overwinning van het democratisch-liberaalkapitalistische model. Het Westen wint. Het socialisme is niet meer. Het einde van de geschiedenis, dus.

Onzin natuurlijk, heeft de schrijver allang en breed toegegeven, maar het neemt niet weg dat de jaren 1990 het Westen vervulden met gevoelens van triomfalisme en de heilige overtuiging van het grote gelijk die winnaars op de borst doen slaan en ervan overtuigen aan de goede kant van die geschiedenis te staan.

De economie groeide en bloeide, de beurzen explodeerden en de oude dictaturen omarmden het kapitalisme. Het communisme had afgedaan, maar nu raakte ook de westerse sociaaldemocratie besmet. In de Verenigde Staten en Groot-Brittanniё predikten president Ronald Reagan en ‘IJzeren Dame’, Margaret Thatcher , al bijna een decennium de kapitalistische heilstaat. “De overheid is het probleem”, is de leuze die Republikeinen en Conservatieven nog altijd met verve hanteren, er trouwens zoveel succes mee hadden dat ook gematigd links het neoliberalisme omhelsde.

Steeds vastere voet kreeg het liberaalkapitalisme, ook op de Europees continentale grond. Zo vast dat het, ‘er is geen alternatief’, tot in de diepste krochten van de politieke en ambtelijke elite is doorgedrongen. In die zin is de Europese Unie dan ook vormgegeven.

Paal en perk stellen aan de uitwassen van enig model, is een taak van de politiek. De kosten van de verzorgingsstaat waren hoog, misschien te hoog, maakte soms wel lui. Maar niet alleen socialisten, ook kapitalisten hebben zo hun gebreken. In elk geval zijn zij niet in staat gebleken een economische crisis te voorkomen. Integendeel, zoals iedereen weet. Maar anders dan in 1980/1990 krijgt het alternatief geen voet aan de grond. Tot nu toe, tenminste.

Intussen kraakt het neoliberalisme in zijn voegen, en dat gegeven is een gevaar op zich. Hoewel de glans eraf was, er een Derde Weg voor moest worden ingeslagen, wisten de tot het neoliberalisme bekeerde sociaaldemocraten zich tot voor kort redelijk te handhaven. Maar nu is er geen houden meer aan. Kiezers lopen in steeds grotere getale weg. De één wil de politici dwingen een alternatief te zoeken, een ander haakt domweg af of zoekt zijn heil in extremere partijen.

De machtspositie van de neoliberalen lijkt echter onaantastbaar. De neoliberalen hebben dan ook hun voorzorgsmaatregelen genomen en hun principes in beton gegoten. Alleen vergeten zij voor het gemak dat in het Westen liberaalkapitalisme en democratie onverbrekelijk met elkaar zijn verbonden, en dat het alternatief past bij democratie zoals een dak bij het huis. Andersdenkenden serieus nemen, je ongelijk durven toegeven, horen erbij.

Niet daarvan, geen sprake van. Veel liever wijzen de neoliberalen op het succes van China, gaan ze in zee met Poetin dan zij erkennen dat de Franse econoom Piketty een punt heeft als hij waarschuwt voor het grote verschil tussen Rijk en Arm, laat staan dat zij een serieuze dialoog aangaan met ene Paul Krugman voor wie Keynes een economisch ijkpunt is.

Nog kennen we vrijheid van meningsuiting, geldt de vrijheid van het individu, is de rechtspraak onafhankelijk. Bij economie gaat het om brood op de plank, om werk, om de verwezenlijking van behoeften. Ook daarop zijn de democratische principes van toepassing. Keuzes moet je doen, maar voor een democratie is het van levensbelang dat alternatieven aan bod komen, een serieuze dialoog plaatsvindt voordat de beslissing valt.

Doe je dat niet, voelen groepen mensen zich al gauw tekortgedaan, misschien wel uitgesloten, met alle gevolgen van dien. Het begint met een opruiend artikel, met protest. Een staking. Onvrede kan op talloze manieren een uitweg zoeken. Ruzie? Oorlog, misschien. Voordat je het weet, is er een politicus die meent dat hij een speciale opdracht heeft. En zoveel is zeker, het afsluiten van alternatieven, getuigt niet van een gezond zelfvertrouwen in het democratisch-kapitalistische model, veel eerder van het tegendeel.

Written by sjonkritmeester

August 24, 2015 at 8:17 pm

TSIPRAS, HELD OF DON QUICHOT

leave a comment »

Misschien is het wel de spannendste week van de Europese Unie. Immers, de grondslag, het economische model van de Europese Unie is in het geding. Voor het eerst sinds zijn onstuitbare opmars in de jaren 1990 wordt het neoliberalisme uitgedaagd. Krijgen de ondernemers, de banken en de privatiseringsmodellen serieus tegenspel.

Het is de met schulden overladen 19e lidstaat van de Eurozone, Griekenland die de handschoen heeft opgenomen. Links contra rechts. Solidariteit contra individualisme. Herstel contra bezuinigingen. Premier Alexis Tsipras heeft het in zich een held te worden, het voorbeeld van miljoenen Europeanen die de last dragen van de crisis.

Tenminste zo groot is de kans dat dezelfde Alexis Tsipras gedoemd is, de Che Guevara te worden van de 21ste eeuw. Een Don Quichot die windmolens bevecht en voortdurend op de vlucht moet. Met pek en veren wordt besmeurd, uitgejouwd door even zo vele miljoenen die hun geld terug willen.

Waarmee maar weer eens bewezen wordt dat de politiek een boel gedoe om niets is. Liever miljarden kwijt dan toegeven.

Written by sjonkritmeester

June 29, 2015 at 12:10 am

Posted in Column

Tagged with , ,