sjonkritmeesterjournalist

Ik duid de politiek in Nederland, Europa, VS en M.O.

Posts Tagged ‘socialisten

TOEN ZE IDEALISTISCH WAS, VOL VUUR

leave a comment »

Haar uitdager Bernie Sanders mag een outsider zijn, hij trekt meer kiezers dan verwacht. En heeft een punt. Ook de Democratische presidentskandidaat Hillary Clinton is gevangen in het web van machtige financiёle belangen. Rest de vraag of het eigenlijk anders kan?

Hillary Clinton is van 1947, een babyboomer. Ze kan nog altijd de eerste vrouw zijn die als president het Witte Huis betrekt. Ze heeft voldoende ervaring, is kundig. Het is niet de leeftijd, niet de ervaring die blokkades opwerpen. Wat de nog vijf jaar oudere Sanders impliciet naar voren brengt, is of de voormalige First Lady wel de aangewezene is om het probleem van de sociale ongelijkheid, ook al omdat ze als senator voor de staat New York altijd mèt Wall Street heeft gewerkt?

Zoals haar echtgenoot rond de eeuwwisseling al deed en een beetje als die derde Babyboomer, de 70-jarige PvdA in Nederland, zich neerlegde bij de voldongen feiten van het liberaalkapitalisme om daarna de scherpste kantjes eraf te halen. Indertijd heette dat de Derde Weg. Oud-premier Kok maakte er furore mee. Wouter Bos, Jeroen Dijsselbloem en Diederik Samsom zijn de discipelen, en nog altijd begrijpen ze niet wat voor schade zij hebben aangebracht aan het idee van de sociaaldemocratie.

Misschien zijn de Clintondemocraten en de Kokdiscipelen niet de hoofdschuldigen. Ze handelen wel als burgemeesters in oorlogstijd. Hebben afscheid genomen van de lessen die John Maynard Keynes, Tinbergen en al die andere bouwers van de sociale verzorgingsmaatschappij trokken uit de economische crisis van de jaren dertig, om vervolgens méé te gaan op het pad dat de hard core kapitalist Milton Friedman had aangegeven. Waarvoor de Britse premier Margaret Thatcher in Engeland en de Amerikaanse president Ronald Reagan in 1980 het politieke grondwerk deden en zo de baan effenden voor het neoliberalisme.

Natuurlijk waren er redenen voor verandering. In Engeland maakten de socialisten zich onmogelijk met onophoudelijke stakingen en het vasthouden aan oude rechten. In de VS is van nature weerstand tegen de overheid en in Nederland leek de verzorgingsstaat uit zijn voegen gegroeid. Inflatie heette het grote gevaar.

Vrij baan kregen de financiёle markten. De overheid moest terug in het hok. Werkgevers waren weer de baas. Ja, de 19e eeuw was weer helemaal terug. Niet direct. In Amerika en Engeland ging het sneller en radicaler dan op het Europese continent. Maar met de Europese Unie hadden de neoliberale krachten op het content een machtig wapen dat de socialisten en hun Keynesiaanse ideeёn steeds verder in het defensief drong. Dus werden de rijken rijker, armen weer armer, stagneerde de middenklasse.

De kapitalistische geest en al zijn uitwassen waren uit de fles. In 2007/2008 barstte de bom. Maar na acht jaar crisis worden heeft het neoliberalisme nog niets aan kracht ingeboet, wil de neoliberale elite van geen wijken weten. Waarom zou ze ook, ze heeft alle sociaaleconomische en politieke instellingen in handen. Ze heeft het geld. De sociaaldemocraten vormen geen probleem want zij hebben zich volgens de buitenwacht te veel vereenzelvigd met de waarden en normen van het neoliberalisme.

Wel krijgen linksachtige tegenkrachten weer enige blossen op de wangen. Het begon in 2011 met een armzalig protest van de Occupybeweging die in opstand kwam tegen de machtspositie van de allerrijksten. Eigenlijk hadden Griekenland met Syriza en de politieke ontwikkelingen in Schotland al een waarschuwing moeten zijn. Toen veroverde de Britse socialist Jeremy Cobdyn Labour, verzekerde Podemos zich in Spanje van een sleutelpositie.

Bovendien komt een probleem nooit alleen. Immers, ook op de rechterflank moet de neoliberale elite alle zeilen bijzetten, nu de nationaalpopulisten steeds vastere voet krijgen in Europa, terwijl Amerika zich geen raad weet met het fenomeen Donald Trump.

Genoeg weldenkende mensen die het gevaar onderkennen. Bijna dagelijks geeft The New York Times er blijk van. De steun voor presidentskandidaat Hillary Clinton is in elk geval overweldigend. Haast wanhopig doen Democratischgezinde columnisten als Maureen Dowd en Paul Krugman een beroep op Hillary zichzelf te hervinden. Toen ze nog idealistisch en jong was, en vol vuur.

Waar Maureen Dowd acht jaar geleden uitgekeken leek op Hillary, leest haar column van 6 februari 2016 bijna als smeekbede. De reden is overduidelijk. De columniste voorziet een herhaling van 2008. Maar toen was dáár, Barack Obama, nu is er die ‘echte’ socialist Bernie Sanders die steeds populairder wordt bij jonge, blanke Democraten. En, zoveel is zeker, een socialist in de Verenigde Staten als bewoner van het Witte Huis is ondenkbaar. Ondenkbaarder dan een zwarte president ooit was.

Written by sjonkritmeester

February 8, 2016 at 7:20 pm

KIEZERS KUNNEN NOG ALTIJD KIEZEN

leave a comment »

Ze zijn zo overtuigd. Zo zeker van hun zaak, er absoluut van overtuigd dat een bank geen staatszaak is. De aandeelhouders moeten de baas zijn. Dus gaan zij naar de beurs. Dat is, weten zij, goed voor het land, voor de klanten, voor de economie. Trouwens, de topman van De Bank, dr. Gerrit Zalm, is toch niet voor niets jarenlang minister van financiën geweest?

Ze zijn ook hondsbrutaal, de aanhangers van het neoliberalisme, de vrije-marktgelovigen. Hebben ze een doel, dan zullen ze het bereiken. Machtsposities spelen ze meedogenloos uit. Critici worden weggehoond. Misschien kan het niet anders, is het een kwestie van psychologie. Voorstanders verklaren het systeem heilig. Tegenstanders scharen het eerder onder het kopje dogmatiek. Tunnelvisie is een synoniem.

Vreemd is het wel. In de vorige eeuw waren juist de critici overtuigd van het grote gelijk. Hun Karl Marx had haarscherp aangetoond dat het kapitalistische systeem zou ontploffen. Een revolutie en twee wereldoorlogen later durfden de kapitalisten het er niet op aan te laten komen. De Sovjet Unie was op het toppunt van haar macht, en zelfs de Verenigde Staten kon niet zomaar een miljard communistische Chinezen negeren. John Maynard Keynes en J. K. Galbraith waren de helden van de sociaaldemocratie en de verzorgingsstaat. De vrije markt bleef uitgangspunt, maar de overheid ging sturen.

In de jaren 1980 proclameerde de econoom Milton Friedman: “De overheid is het probleem. Vrij baan voor de markt”. De Republikeinse president Reagan bracht het in de praktijk, de Britse premier Margaret Thatcher volgde. Het einde van de Koude Oorlog leidde de grote ommekeer in. Friedman werd er stevig ingehamerd. De Chicago economische school geloofde zelfs in het systeem van de eeuwige groei. Neoliberale kapitalisten kregen de vrije hand in Rusland.

Misschien heeft het neoliberalisme wel zijn optimum in de Europese Unie waar de invloed van natuurlijke tegenkrachten als politieke partijen, burgers, verkiezingen, de vrije pers tot een minimum zijn beperkt. Immers, aan het roer staan louter technocraten. In nationale parlementen zijn beslissingen op onregelmatigheden uitgefilterd.

En wat Nederland betreft? Net als in de jaren 1970 toen de verzorgingsstaat er tot wasdom kwam, slaagden de opeenvolgende kabinetten erin het land om te toveren tot de beste leerling van de klas. De regeringen privatiseerden alles wat los en vast zat. De liberalen van VVD en D66 waren het meest enthousiast, maar de oude volkspartijen, zo nauw verbonden met de verzorgingsstaatgedachte, CDA en PvdA, volgden blindelings.

Toen kwam de crisis, met als gevolg economische stagnatie, werkloosheid en armoede. Een direct gevolg van het neoliberalisme is de almaar oplopende ongelijkheid. Het verschil tussen Rijk en Arm is weer helemaal terug. De Franse econoom Thomas Piketty heeft het allemaal aangetoond, ook al halen de kapitalisten alles uit kast om diens ongelijk aan te tonen.

In de democratieën die de VS en de lidstaten van de Europese Unie zijn, kunnen kiezers uitsluitsel geven. Alleen wil dat niet zeggen dat de neoliberalen het nakijken hebben. Redenen zijn er genoeg: Misschien heeft de tijd zijn werk nog niet gedaan. Méér mensen hebben het beter dan slecht. Van het aantal niet-stemmers zijn de lagere inkomensgroepen in de meerderheid. Economie is niet de enige factor.

De historicus en pleitbezorger van het basisinkomen, dr. Rutger Bregman, constateert in de digitale krant De Correspondent dat de politieke ideeёn anno 2015 inwisselbaar zijn. Iedereen doet het met iedereen. Politici en burgers hebben zich hebben laten ondersneeuwen door markten en lobbyisten. “Misschien”, aldus Rutger Bregman, “doet de democratie er niet zoveel meer toe”.

Mmm. In het Verenigd Koninkrijk hebben de Conservatieven de meerderheid in het Lagerhuis veroverd. Veelzeggend is echter dat de Britse premier David Cameron opnieuw de salarissen van zijn ministersploeg bevroren heeft, terwijl in Schotland de nationalisten profiteerden van het wantrouwen in de socialisten.

Waarmee gezegd, de democratie moge een impuls verdienen, zij is allesbehalve uitgeteld. Kiezers kunnen nog altijd kiezen. Zo heeft in Griekenland de linkse partij Syriza de macht gegrepen, en zijn de Spaanse tegenbewegingen Podemos en de D66-achtige Ciudadanos er tijdens de regionale en lokale verkiezingen in geslaagd stevige bressen te slaan in het monopolie van de Partitudo Popular van premier Rajoy en de socialistische PSOE.

De strijd zal hard en meedogenloos zijn. Wat dat betreft, is er in de afgelopen 150 jaar weinig veranderd. De neoliberale partijen weten hoe ze vechten moeten, zijn tot op het bot gemotiveerd. Tot nu toe hebben zij de markt mee, maar het gevecht is ook zo hard omdat de neoliberalen zich bedreigd weten. Wat dat betreft, is er in 150 jaar weinig veranderd. Want het grotere gevaar heet socialisme.

Written by sjonkritmeester

May 25, 2015 at 7:44 pm